Naar de inhoud

Gids

Indexatie in een zakelijk contract: zo werkt het en zo controleer je het

Veel zakelijke contracten gaan elk jaar mee omhoog met een prijsindex, meestal de CPI van het CBS. Met de juiste indexcijfers reken je de nieuwe prijs zelf na. Hier vind je de formule, een rekenvoorbeeld met echte cijfers en de fouten waar je op let.

Wat is een indexatieclausule?

Een indexatieclausule zegt dat de prijs op vaste momenten wordt aangepast aan een prijsindex. Volgens Ondernemersplein staat in veel contracten en algemene voorwaarden dat prijzen worden aangepast op basis van een CBS-prijsindex. De meest gebruikte is de consumentenprijsindex (CPI). Andere zijn de dienstenprijsindex (DPI), de producentenprijsindex (PPI) en de indexcijfers van cao-lonen.

De wet regelt verder weinig. Heeft een leverancier een prijsafspraak met je, dan mag hij de prijs alleen veranderen als dat in de algemene voorwaarden staat. "Verder zijn er geen regels over het indexeren van uw prijzen," schrijft Ondernemersplein. Wat er in jouw clausule staat, is dus bepalend.

Wat er in de clausule moet staan

Volgens het stappenplan van Ondernemersplein beschrijft een leverancier in zijn voorwaarden of contracten zo duidelijk mogelijk hoe hij indexeert: de naam van de index en het referentiejaar (bijvoorbeeld "CPI, 2015 = 100"), wanneer en hoe vaak. Zoek in je contract naar:

  • De index en de reeks. CPI of CPI afgeleid, en welk basisjaar.
  • De maanden. Welk indexcijfer is "nieuw" en welk is "oud"? Of gaat het om jaargemiddelden?
  • Het moment. Bijvoorbeeld elk jaar per 1 januari, of per de ingangsdatum van het contract.
  • Het uitgangsbedrag. De prijs van dit moment, of de prijs bij de start van het contract.
  • Grenzen. Een maximum of minimum, en wat er gebeurt als de index daalt.

De formule

nieuwe prijs = oude prijs × indexcijfer nieuw ÷ indexcijfer oud

Het percentage reken je zo uit: indexcijfer nieuw ÷ indexcijfer oud × 100 − 100. Zo staat het ook in het stappenplan van Ondernemersplein en het CBS.

Rekenvoorbeeld met echte cijfers

Een schoonmaakbedrijf rekent € 850 per maand. Volgens het contract gaat de prijs elk jaar per 1 januari omhoog met de CPI, waarbij de CPI van september wordt vergeleken met die van september een jaar eerder. Voor 1 januari 2027:

StapWaarde
CPI september 2026 (nieuw)104,43
CPI september 2025 (oud)100,97
Nieuwe prijs€ 850 × 104,43 ÷ 100,97 = € 879,13
Stijging3,4%

De cijfers komen uit de CBS-tabel Consumentenprijzen; CPI 2025=100, index en mutaties (86141NED), reeks "Alle bestedingen", opgehaald in november 2026. De jaarmutatie die het CBS voor september 2026 noemt, is ook 3,4%. Dat is een handige controle.

De valkuilen

  • De verkeerde maand. Neemt de leverancier oktober 2026 (105,13, nog voorlopig) als nieuw cijfer, maar houdt hij september 2025 als oud cijfer, dan komt hij op 4,1% en € 885,02. Vergelijk altijd de maanden uit de clausule.
  • De verkeerde reeks. In de CPI afgeleid laat het CBS veranderingen in productgebonden belastingen, zoals btw en accijns, en subsidies buiten beschouwing. In het voorbeeld geeft die reeks 104,05 tegenover 100,97: 3,1% en € 875,93 in plaats van € 879,13.
  • Twee basisjaren door elkaar. Het CBS is in 2026 overgestapt van 2015=100 naar 2025=100. De oude tabel (83131NED) loopt tot en met december 2025. Haal nooit het oude cijfer uit de ene reeks en het nieuwe uit de andere: dan klopt de uitkomst niet. Volgens het CBS kun je de reeks uit je contract blijven gebruiken; de rekenhulp van het CBS verbindt de reeksen.
  • Voorlopige cijfers. Het CBS publiceert eerst een snelle raming. Die is volgens het CBS "niet geschikt om te gebruiken voor indexering". Daarna volgen voorlopige indexcijfers, die een maand later definitief worden.
  • Dubbel geteld. Rekent de leverancier met de stijging sinds de start van het contract, dan hoort daar ook de prijs bij de start bij. Met verzonnen ronde getallen: het contract begon op € 1.000, vorig jaar geïndexeerd naar € 1.030. Is de index sinds de start 6% gestegen, dan is de juiste prijs € 1.060. Rekent de leverancier die 6% over € 1.030, dan betaal je € 1.091,80.
  • Een korting weggeïndexeerd. Ook verzonnen: je betaalt € 1.000 min 20% korting, dus € 800. Na 3% indexatie hoort dat € 824 te zijn. Rekent de leverancier de nieuwe lijstprijs van € 1.030 met nog maar 10% korting, dan betaal je € 927: bijna 16% meer.
  • Vaker dan afgesproken. Staat er één keer per jaar, dan hoort er geen tweede verhoging halverwege het jaar bij, ook niet bij een verlenging.

Huur van bedrijfsruimte en het ROZ-model

Veel huurcontracten voor kantoren en winkels zijn opgesteld met een model van de ROZ, de Raad voor Onroerende Zaken. Volgens de ACM is de ROZ "een platform van professionele vastgoedpartijen" dat de markt van modelcontracten voorziet. Zo'n model is geen wet. De indexatie geldt omdat ze in jouw huurcontract staat, en alleen zoals ze daar staat.

In de algemene bepalingen van die modellen was de huurprijs gekoppeld aan de CPI. Na gesprekken met de ACM heeft de ROZ dat in april 2024 aangepast: partijen kunnen nu kiezen voor de CPI, een vast percentage, een andere index, een maximumpercentage of helemaal geen automatische aanpassing. Welke versie en welke keuze in jouw contract staan, lees je in het contract zelf.

Volgens het CBS werken de meeste huurcontracten met maandcijfers, en worden vaak de maanden vier en zestien maanden vóór de aanpassing vergeleken. Bij een aanpassing per 1 januari is dat september tegenover september een jaar eerder, zoals in het rekenvoorbeeld hierboven. De rekenhulp van het CBS werkt ook voor bedrijfspanden.

Huur je een winkel of horecapand, dan mag de verhuurder de huur volgens Ondernemersplein tussentijds niet verhogen, "behalve als u dat samen in het huurcontract heeft afgesproken". Een wettelijk maximum voor die verhoging is er niet. Los van indexatie kunnen huurder en verhuurder de rechter vragen de huurprijs opnieuw vast te stellen aan de hand van vergelijkbare bedrijfsruimte ter plaatse: na afloop van de afgesproken duur, of telkens na minstens vijf jaar (art. 7:303 BW). Daar hoort een advies van een deskundige bij (art. 7:304). Voor een kantoor of andere bedrijfsruimte spreek je de huurprijs en de verhogingen af in het huurcontract. Meer over de soorten bedrijfsruimte in huurcontract bedrijfsruimte opzeggen.

Zo controleer je een verhoging

  1. Zoek de clausule op in het contract of de algemene voorwaarden.
  2. Noteer wat erin staat: de index en reeks, het basisjaar, de maanden, het moment en het uitgangsbedrag.
  3. Zoek de indexcijfers op in StatLine van het CBS, of gebruik de rekenhulp. Neem definitieve cijfers.
  4. Reken de nieuwe prijs uit met de formule en vergelijk die met de factuur.
  5. Wijkt het af? Vraag de leverancier schriftelijk om de berekening en maak bezwaar als die niet klopt. Meer daarover in prijsverhoging van je leverancier.

Wat Concorda wel en niet ziet

Concorda rekent je indexatie niet na. Werk je met Moneybird, dan legt Concorda wel je inkoopfacturen naast elk contract dat je aan een Moneybird-contact koppelt. Je krijgt een melding bij een factuur die meer dan 15% hoger is dan wat je die leverancier meestal betaalt, bij twee of meer facturen op rij die meer dan 15% hoger liggen, en als de laatste 12 maanden meer dan 10% boven de kosten per jaar in je contract uitkomen.

Een gewone indexatie van een paar procent valt daar dus niet onder; die reken je na met de formule hierboven. Een sprong zoals in het kortingsvoorbeeld wel. De koppeling zit in Basis (€12 per maand) en Professional (€29 per maand), excl. btw.

Veelgestelde vragen

Hoe bereken ik een indexatie met de CPI?

Nieuwe prijs = oude prijs × indexcijfer nieuw ÷ indexcijfer oud. Welke maanden je neemt en welke prijs het uitgangspunt is, staat in je contract. Neem beide indexcijfers uit dezelfde CBS-reeks met hetzelfde basisjaar.

Mag een leverancier indexeren als het niet in het contract staat?

Volgens Ondernemersplein mag een ondernemer met een bestaande prijsafspraak de prijs alleen aanpassen als dat in de algemene voorwaarden staat. Staat er geen indexatie in je contract of de voorwaarden, dan is de afgesproken prijs het uitgangspunt.

Welke CPI-maand moet ik gebruiken?

Die staat in je contract. Bij huurcontracten worden volgens het CBS vaak de maanden vier en zestien maanden vóór de aanpassing vergeleken. Voor een aanpassing per 1 januari is dat september tegenover september een jaar eerder.

Wat is het verschil tussen de CPI en de CPI afgeleid?

In de CPI afgeleid laat het CBS veranderingen in productgebonden belastingen, zoals btw en accijns, en subsidies buiten beschouwing. De twee reeksen kunnen verschillen. Gebruik de reeks die in je contract staat.

Mijn contract noemt de CPI 2015=100. Wat nu?

Het CBS is in 2026 overgestapt op het basisjaar 2025=100; de tabel met 2015=100 is gestopt na december 2025. Volgens het CBS kun je de reeks uit je contract blijven gebruiken, en de rekenhulp van het CBS verbindt de reeksen. Haal nooit het oude cijfer uit de ene reeks en het nieuwe uit de andere.

Is indexatie van de huur van bedrijfsruimte verplicht?

Nee. Het geldt alleen als het in je huurcontract staat. Het ROZ-model is een modelcontract, geen wet. Sinds april 2024 bieden die modellen naast de CPI ook een vast percentage, een andere index, een maximum of geen automatische aanpassing.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Wat er in jouw contract en de algemene voorwaarden staat, gaat in de meeste gevallen voor. Twijfel je over een groot contract? Vraag een jurist.